APR 30, 2025 | Võ Văn Tảo
Một trăm ngày đầu tiên nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Donald Trump đã mang lại những chuyển biến đáng kinh ngạc. Chỉ trong vỏn vẹn 100 ngày đầu nhiệm kỳ tổng thống, Ông đã duy trì nhịp độ chóng mặt, để nhanh chóng thực thi các vấn đề mà mà ông đã hứa hẹn trong giai đoạn tranh cử và giữ cho nó tiếp tục tiến triển. Bất kỳ sự chậm trễ nào thường đồng nghĩa với việc quyền cải cách hệ thống của tổng thống chấm dứt, vì điều này giúp cho Đảng Dân Chủ có cơ hội quay lại nắm ưu thế trên mặt trận truyền thông. Trump & nội các đã tự tin cho rằng đây là 100 ngày đầu tiên của một nhiệm kỳ Tổng thống thành công nhất kể từ thời Franklin D. Roosevelt. Ông đã thực sự tạo ra một làn sóng thay đổi chính sách mạnh mẽ, từ nhập cư đến thương mại, đối ngoại và nhiều lĩnh vực khác. Chúng ta thử điểm lại những thành công, thách thức hay những thay đổi vẫn đang còn dang dỡ trong 100 ngày đầu tiên quay lại kỷ nguyên Trump.
Nhiều Thành Tựu nổi bật ...
1. Kiểm soát Biên Giới
Nhằm kiểm soát biên giới để giảm nhập cư lậu và triệt hạ các đường dây đưa ma túy thâm nhập Hoa Kỳ, Trump đã ký hàng loạt sắc lệnh hành pháp, ra các quyết định đạt được hiệu quả đáng kinh ngạc. Bằng cách tuyên bố rằng luật pháp sẽ được thực thi và sau đó thực thi nghiêm khắc bằng cách vận dụng tất cả các biện pháp, ngay cả Đạo luật Kẻ thù nước ngoài để nhanh chóng trục xuất những người nhập cư bất hợp pháp, Trump đã gần như giải quyết vấn đề biên giới chỉ trong một thời gian ngắn. Chỉ huy của Cơ quan tuần tra biên giới Mỹ Michael Banks cho biết lượng người nhập cư trái phép ở biên giới phía nam nước này đã giảm 90%, từ khi ông Trump nhậm chức tổng thống.Việc kiểm soát biên giới là một trong những nền tảng cốt lõi trong thông điệp của Trump kể từ khi ông tham gia chính trị, và ông đã thành công giữ được cam kết này với cử tri Mỹ một cách ngoạn mục.
❝Kể từ khi Tổng thống Donald J. Trump nhậm chức, ông và nội các đã thiết lập nên đường biên giới an ninh nhất trong lịch sử hiện đại Hoa Kỳ mà không cần tới bất kỳ đạo luật nào
Song song với việc kiểm soát biên giới, Trump cũng tăng cường việc hồi hương người nhập cư bất hợp pháp vào Mỹ. Một báo cáo của chính phủ ước tính có khoảng 15,4 triệu người nhập cư bất hợp pháp đang ở Mỹ. Ông Trump coi việc thực thi chặt luật nhập cư và trục xuất hàng loạt người nhập cư bất hợp pháp là trọng tâm ngay từ chiến dịch tranh cử, dù đây là nỗ lực tốn kém, đòi hỏi nguồn lực lớn. Mặt dù gặp nhiều trở ngại từ truyền thông (như vụ ông Kilmar Abrego Garcia, cư trú tại bang Maryland, người bị trục xuất nhầm sang El Salvador) và tòa án yêu cầu dừng ngay lập tức việc trục xuất người nhập cư lậu theo Đạo luật về kẻ thù nước ngoài là một điển hình. Nội các của ông Trump đã đạt được mục tiêu kiểm soát biên giới và hạn chế nhập cư lậu.
2. Vô hiệu hóa Nhà nước ngầm "Deep State"
Khái niệm "deep state" (nhà nước ngầm) nhằm ám chỉ một mạng lưới quan chức, cơ quan hành chính, tình báo, quân đội hoặc các nhóm quyền lực có ảnh hưởng thực tế đến chính sách quốc gia mà không chịu sự kiểm soát trực tiếp hoặc minh bạch của các định chế dân chủ như Quốc hội hay Tổng thống. Ở Mỹ, “nhà nước ngầm” thường được mô tả bao gồm các cộng đồng tình báo và quân sự có ảnh hưởng vượt ra ngoài nhiệm kỳ của các tổng thống dân cử như FBI, CIA, bộ Quốc phòng, Bộ Ngoại giao ..., và các nhóm quan chức cấp cao, lâu năm (permanent bureaucracy) hoặc giới tinh hoa hành chính (administrative elites) có khả năng ngăn chặn hoặc làm chệch hướng các chính sách Tổng thống & Nội các dân cử đề ra.
Ngay sau khi trúng cử nhiệm kỳ hai (2025 - 2028), Trump tuyên bố một trong những ưu tiên của mình là "vô hiệu hóa nhà nước ngầm", thể hiện qua việc tái cấu trúc Bộ Tư pháp, cắt giảm ngân sách USAID, tái tổ chức các cơ quan hành chính liên bang, và sa thải hàng loạt viên chức lâu năm.
Điều này nhằm hai mục tiêu: (1) Thứ nhất: khôi phục mức độ trách nhiệm dân cử nhất định đối với hệ thống liên bang vốn đã rời xa mọi hình thức kiểm soát dân chủ thực chất và (2) triệt tiêu các mạng lưới bảo trợ chính trị của phe cánh tả. Chính phủ liên bang phân phối hàng chục tỷ USD dưới dạng tài trợ cho các tổ chức “phi chính phủ” mà theo Trump, là các nhóm hoạt động cánh tả trá hình.
3. Xóa bỏ chính sách “Đa dạng – Bình đẳng – Hòa nhập” (DEI)
DEI (Diversity, Equity, Inclusion – Đa dạng, Bình đẳng, Hòa nhập) là một tập hợp các chính sách và sáng kiến nhằm thúc đẩy sự đa dạng về chủng tộc, giới tính, tôn giáo, khuynh hướng tình dục và các đặc điểm khác trong môi trường làm việc, giáo dục và xã hội. Mục tiêu của DEI là đảm bảo mọi người đều có cơ hội công bằng và cảm thấy được chào đón, bất kể nền tảng hoặc xuất thân của họ.
Trump quan niệm rằng DEI dẫn đến việc ưu tiên tuyển dụng và thăng tiến dựa trên đặc điểm cá nhân như chủng tộc hoặc giới tính, thay vì năng lực, gây bất công cho những người không thuộc nhóm ưu tiên. Ông còn cho rằng chính các chính trị gia cánh tả đã lợi dụng DEI để gây chia rẽ và làm suy yếu đến khả năng phát triển và năng lực lãnh đạo thế giới của Hoa Kỳ. Loại bỏ DEI sẽ giúp gia tăng chất lượng nguồn nhân lực dựa trên đánh giá năng lực cá nhân.
Trong 100 ngày đầu tiên, Trump đã đưa ra nhiều quyết định để phá bỏ chính sách Đa dạng, Bình đẳng, Hòa nhập. Ông đã phải đối diện làn sóng phản đối mạnh mẽ, khi đụng vào Harvard, Trường đại học danh tiếng hàng đầu và đe dọa nhiều trường đại học khác (đặc biệt là Ivy League) cắt tài trợ liên bang nếu tiếp tục duy trì các chính sách tuyển sinh ưu tiên dựa trên nhóm chủng tộc hoặc đa dạng hóa đầu vào. Ông cũng ban hành sắc lệnh hành pháp chấm dứt sử dụng phân tích “tác động không cân xứng” trong chính sách chính phủ, cấm các cơ quan liên bang sử dụng “disparate impact” để ban hành hoặc điều chỉnh chính sách nội bộ, trừ khi có căn cứ hiến định rõ ràng.
4. Tái định hình trật tự toàn cầu
Tổng thống Trump xem trật tự quốc tế sau Thế chiến II với các liên minh như NATO, các hiệp định thương mại đa phương và các tổ chức toàn cầu (WB, IMF, WHO ...) là gánh nặng đối với Hoa Kỳ. Ông cho rằng các thể chế này đã làm suy yếu chủ quyền quốc gia và xói mòn lợi ích kinh tế của Mỹ. Thay vào đó, Trump ủng hộ một trật tự dựa trên sức mạnh quốc gia, đàm phán song phương và lợi ích thực tế, trong đó Hoa Kỳ hành động đơn phương khi cần thiết để bảo vệ lợi ích của mình.
Trump chỉ trích các đồng minh NATO không đóng góp đủ ngân sách quốc phòng và đe dọa rút quân khỏi châu Âu nếu không có sự thay đổi. Ông cũng tạm dừng viện trợ quân sự và chia sẻ tình báo với Ukraine, đồng thời đưa ra những nhượng bộ với Nga, gây lo ngại về sự ủng hộ của Mỹ đối với Ukraine hiện tại và tiềm năng bảo vệ NATO trong tương lai. Đánh Houthi, hỗ trợ Israel tiêu diệt Hamas, Hezbollah , tăng cường hiện diện khu vực châu Á - Thái Bình Dương, Trump gởi thông điệp về sự thống trị không thể bàn cãi của Hoa Kỳ trên khắp các mặt trận.
Trump đã thực hiện một loạt chính sách thương mại có tác động đáng kể đến thương mại toàn cầu, tập trung vào việc áp đặt quan thuế và tái định hình các mối quan hệ kinh tế quốc tế theo hướng ưu tiên lợi ích quốc gia của Hoa Kỳ. Cụ thể, áp dụng mức thuế cơ bản 10% trên tất cả hàng hóa nhập khẩu vào Hoa Kỳ, áp thuế đối ứng cho hầu hết các quốc gia trên thế giới, cá biệt áp dụng mức thuế 145% trên hàng hóa Trung Quốc, nhằm thúc đẩy sự tách rời kinh tế giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc.
Các hành động của Trump làm xói mòn trật tự quốc tế dựa trên luật lệ mà Hoa Kỳ đã dày công xây dựng sau Thế chiến II, khiến các đồng minh lo ngại về sự cam kết của Mỹ đối với các liên minh và thỏa thuận quốc tế. Nhiều quốc gia bắt đầu xem xét lại mối quan hệ với Hoa Kỳ và tìm cách giảm sự phụ thuộc vào Mỹ trong các lĩnh vực kinh tế, chính trị và đảm bảo an ninh quốc gia.
... và Không ít Thất Bại
1. Chấm dứt chiến tranh Nga–Ukraine trong vòng 24 giờ
Trump từng cam kết sẽ chấm dứt chiến tranh Nga–Ukraine trong vòng 24 giờ sau khi nhậm chức. Tuy nhiên, sau hơn 100 ngày kể từ khi bắt đầu nhiệm kỳ thứ hai vào tháng 1 năm 2025, xung đột vẫn tiếp diễn ác liệt, và lời hứa này đã không được thực hiện.
Mặc dù có một số nỗ lực ngoại giao con thoi, xung đột vẫn tiếp diễn, và các bên liên quan chưa đạt được thỏa thuận hòa bình. Các đề xuất của Trump, bao gồm việc Ukraine từ bỏ một phần lãnh thổ để đổi lấy hòa bình, đã vấp phải sự phản đối mạnh mẽ từ Ukraine và các đồng minh châu Âu. Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy khẳng định không thể từ bỏ chủ quyền lãnh thổ. Các nhà lãnh đạo châu Âu lo ngại rằng kế hoạch của Trump có thể hợp pháp hóa hành động xâm lược của Nga và làm suy yếu NATO. Ngược lại, Trump tỏ ra quá mềm yếu trước Putin, khi đưa ra cành Olive công nhận Crimea là lãnh thổ của Nga và thừa nhận trên thực tế quyền kiểm soát của Nga đối với các khu vực Luhansk, Donetsk, Zaporizhzhia và Kherson cộng thêm món quà dỡ bỏ biện pháp trừng phạt, chế tài và miễn thuế!
2. Công khai danh sách nhà tài trợ quá trình chuyển giao Tổng thống
Trump đã từ chối sử dụng ngân sách liên bang cho quá trình chuyển giao, cho phép ông tránh các yêu cầu công khai bắt buộc về nguồn tài trợ. Mặc dù đội ngũ của ông cam kết tự nguyện công khai các quỹ tư nhân nhận được để tài trợ cho sự chuyển giao quyền lực từ cựu Tổng thống Joe Biden, Trump vẫn chưa thực hiện việc này. Việc chậm trễ hoặc thiếu minh bạch trong lời hứa công khai tài trợ đã góp phần củng cố hình ảnh một chính quyền vận hành theo lợi ích nhóm trong mắt một bộ phận cử tri độc lập và đối lập. Việc các nhà tài trợ có thể được bổ nhiệm vào các vị trí then chốt hoặc hưởng lợi từ chính sách công càng làm dấy lên nghi ngờ rằng Trump ưu tiên các mối quan hệ cá nhân hơn là lợi ích quốc gia.
Việc chậm hoặc không công khai danh sách tài trợ làm gia tăng sự hoài nghi đối với cử tri, nhất là những lá phiếu chưa chắc chắn hoặc có xu hướng dao động giữa hai đảng có thể coi sự thiếu minh bạch này là dấu hiệu của việc Trump không tuân thủ các chuẩn mực đạo đức trong điều hành. Tuy nhiên, với nhóm cử tri MAGA và ủng hộ trung thành, những hành động như vậy thường được xem là cách mà Trump chống lại hệ thống cũ kỹ, hoặc là bằng chứng Trump làm theo cách riêng, do đó không gây tổn hại nhiều đến hình ảnh của ông đối với nhóm này.
3. Ngay lập tức giảm giá cả từ ngày đầu tiên
Từ năm 2020-2024, giá thực phẩm ở Mỹ đã tăng 24%, làm cho cuộc sống của người Mỹ ăn lương thêm phần khó khăn (do ảnh hưởng đại dịch COVID-19). Do đó, một trong những lời hứa khi tranh cử của Trump là "Ngay lập tức giảm giá cả, bắt đầu từ ngày đầu tiên". Lời hứa này, nặng màu sắc chủ nghĩa dân túy, đã mang lại rất nhiều lá phiếu của các cử tri dao động.
Giá thực phẩm tiếp tục tăng, với mức tăng 2,4% trong tháng Ba năm 2025 so với cùng kỳ năm trước. Các chính sách thuế quan của Trump nhắm vào các mặt hàng như cà phê, sô-cô-la, chuối và nhôm từ Trung Quốc (dùng cho lon bia và lon súp) được dự đoán sẽ làm giá cả tăng thêm. Tổng thống có quyền hạn hạn chế trong việc trực tiếp kiểm soát giá thực phẩm, và các yếu tố bên ngoài như cúm gia cầm (góp phần làm tăng giá trứng) càng làm phức tạp vấn đề. Giá bán lẻ trứng trung bình vẫn cao hơn mức lịch sử, trái ngược với lời hứa của Trump về việc giảm chi phí thực phẩm. Nếu tiền lương không tăng theo CPI, sức mua thực tế giảm. Các gia đình thu nhập thấp sẽ bị ảnh hưởng nặng nhất do thực phẩm và hàng thiết yếu chiếm tỷ trọng cao trong chi tiêu.
Chính sách đánh thuế đối ứng với hầu hết các nước và cuộc chiến thương mại với Trung Quốc, sẽ có ảnh hưởng rõ rệt đến chỉ số giá tiêu dùng (CPI) và giá thực phẩm của Mỹ trong cả ngắn hạn và trung hạn. Dự báo giá thực phẩm sẽ tiếp tục tăng khi chuỗi cung ứng bị đứt gãy do chính sách quan thuế đối ứng của Trump, mức giá trung bình chi tiêu cho thực phẩm sẽ tiếp tục tăng cao nếu không có những thay đổi tích cực trong trung hạn. Về dài hạn, sau khi tái lập nền sản xuất nội địa như Trump & nội các mong đợi, vẫn còn bài toán về nguồn nhân lực khi chính phủ Trump 2.0 thắt chặt vấn đề nhập cư và biên giới.
4. Cắt giảm thuế lớn nhất trong lịch sử
Trump đã hứa sẽ gia hạn các khoản cắt giảm từ Đạo luật Việc làm và Cắt giảm Thuế năm 2017 của ông, đặc biệt là các khoản giảm thuế thu nhập cá nhân. Cựu tổng thống cũng đã đề cập đến việc giảm thuế suất doanh nghiệp từ 21% hiện tại xuống 15%.
Trong 100 ngày đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai (2025–2028), Tổng thống Donald Trump đã ưu tiên thúc đẩy các chính sách cắt giảm thuế, tuy nhiên, việc thực hiện vẫn đang trong quá trình lập pháp và chưa có chính sách nào được ký thành luật. Việc gia hạn và mở rộng Đạo luật Cắt giảm Thuế và Việc làm (TCJA) 2017, dự kiến sẽ giảm thu ngân sách liên bang khoảng 4,5 nghìn tỷ USD từ năm 2025 đến 2034. Ngoài ra, Nội các Trump 2.0 cũng đang đề xuất dự luật cho phép khấu trừ thuế lên đến 10.000 USD cho cá nhân và 20.000 USD cho cặp vợ chồng đối với thu nhập làm thêm giờ, áp dụng cho người có thu nhập dưới 100.000 USD (cá nhân) hoặc 200.000 USD (cặp vợ chồng). Nếu nghị quyết ngân sách được thông qua sẽ mở đường cho gói cắt giảm thuế trị giá 5,3 nghìn tỷ USD trong thập kỷ tới.
Tính đến tháng 5 năm 2025, nợ công của Hoa Kỳ đã đạt mức 36,2 nghìn tỷ USD, trong đó khoảng 8,5 nghìn tỷ USD (tương đương 23,5%) do các nhà đầu tư nước ngoài nắm giữ (Nhật Bản: Hơn 1 nghàn tỷ USD, Trung Quốc: Khoảng 759 tỷ USD, Vương quốc Anh: Khoảng 723 tỷ USD ...). Nội các Trump đang đối mặt với thách thức lớn trong việc quản lý và trả nợ, đặc biệt là khi khoảng 9,2 nghìn tỷ USD nợ sẽ đáo hạn trong năm 2025. Phương án tái cấp vốn nợ đáo hạn chỉ làm gia tăng thêm chi phí lãi vay trên thị trường tài chính. Mong đợi lớn nhất đến từ triển khai chính sách cắt giảm chi tiêu liên bang thông qua việc thành lập Bộ Hiệu quả Chính phủ (Department of Government Efficiency - DOGE), do Elon Musk cố vấn. DOGE đặt mục tiêu cắt giảm chi tiêu liên bang với con số ban đầu là 2.000 tỷ USD, sau đó điều chỉnh xuống 1.000 tỷ USD, rồi 150 tỷ USD. Tính đến tháng 4 năm 2025, DOGE tuyên bố đã tiết kiệm được 160 tỷ USD; tuy nhiên, một số phân tích độc lập cho rằng các cắt giảm và sa thải này đã tiêu tốn của người nộp thuế khoảng 135 tỷ USD, do chi phí gián tiếp và sai sót trong kế toán.
Như vậy, với việc cắt giảm thuế không lồ so với ngân sách tiết kiệm dưới mong đợi, không thể cân bằng được ngân sách chi tiêu công, nói gì đến kế hoạch giảm nợ công quốc gia. Đây cũng là chủ đề đã gây ra tranh cãi trong nội bộ đảng Cộng hòa. Việc Quốc hội không đạt được đồng thuận trong 100 ngày đầu tiên khiến lời hứa này vẫn chưa được thực hiện, với khả năng thành công không cao khi phụ thuộc quá nhiều vào khả năng cân bằng ngân sách trong tương lai.
❝Nước Mỹ có vĩ đại trở lại hay không vẫn cần thời gian để kiểm chứng. Nhưng thế giới này sẽ hỗn loạn hơn nếu có thêm một Putin hay Tập Cận Bình
Thế giới 100 ngày rung lắc
Trump quả thật không hổ danh là phù thủy truyền thông. Mỗi ngày Ông tại vị ở phòng bầu dục, là mỗi ngày thế giới tràn ngập những biến động và rung lắc. Hàng loạt các sắc lệnh hành pháp được ban hành, những quyết định được tung ra và thu hồi, những lời hứa đã để lại dấu ấn sâu sắc trên các lĩnh vực chính trị, kinh tế, chính sách, và xã hội, với cả những thành tựu đáng kể lẫn những thách thức chưa được giải quyết.
Nước Mỹ có vĩ đại trở lại hay không vẫn cần thời gian để kiểm chứng. Nhưng thế giới này sẽ hỗn loạn hơn nếu có thêm một Putin hay Tập Cận Bình. 100 ngày đầu tiên của nhiệm kỳ 2025-2028, Trump chứng tỏ là một Tổng tư lệnh của hành động, khi nhanh chóng siết chặt an ninh biên giới, hồi hương người nhập cư bất hợp pháp, áp đặt quan thuế đối ứng / trừng phạt nhằm đưa nền sản xuất về với nước Mỹ. Nhưng đồng thời, ông cũng cho mọi người thấy bóng dáng, lần đầu tiên một Tổng thống không tuân theo khuôn mẫu, sẵng sàng thách thức các giá trị minh bạch, tuân thủ pháp luật để đạt được mục đích.
Khoảng cách giữa một quốc gia dân chủ và độc tài chỉ có hai chữ MINH BẠCH ⊠
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét